Welkomstwoord uitvaart schrijven- hoe doe je dat?

Een uitvaart of crematie is vaak een beladen moment.
Jij hebt de taak op je genomen om iedereen welkom te heten als de ceremonie begint. Hoe doe je dat het beste?

1. De drie stappen van een goed welkom: nu, straks en later

Een goed welkomstwoord zorgt dat mensen erbij zijn met hun hoofd en hun hart. Dit bereik je in 3 stappen:

Eerst (0) stel je jezelf even voor.

Liever hulp krijgen?
06 47 13 53 00

Stap 1 - je benoemt het hier en nu

Mensen hebben rust nodig om met aandacht bij de uitvaart- of crematieplechtigheid te zijn. Het helpt als je mensen persoonlijk aanspreekt in je openingswoord. Je kunt dit versterken door ook gevoelens te benoemen.

Mensen persoonlijk aanspreken

Hoe spreek je de genodigden persoonlijk aan in je welkomstwoord?

Voorbeeld 1: door hun namen te noemen.
Voorbeeld 2: door ze per groep welkom te heten.
Voorbeeld 3: een combinatie hiervan.
Voorbeeld 4: overleden partners of kinderen van de naaste familieleden horen er ook bij.
Voorbeeld 5: zorgen dat je niemand vergeet.

Bij [veelgestelde vragen] lees je wie je allemaal kunt noemen in je opening.

voorbeeld welkomstwoord uitvaart 1: namen noemen

Welkom hier in uitvaartcentrum De Brug, waar we voor de laatste keer samenkomen rondom Jan de Vries. Mijn naam is Sophie, ik ben de dochter van Jan.

Welkom onze moeder, Alet, die meer dan 50 jaar met haar Jan getrouwd is geweest.

Welkom aan de laatste van zijn nog levende broers en zussen: oom Koos, en zijn vrouw Gerda.

Welkom ook aan mijn broers en zussen, de kinderen en schoonkinderen van Jan en Alet: Thomas en Aaltje, Cornelis en Arturo, mijn man Jeremy.

En de kleinkinderen Jet en Janna, Tim, Ferre.


Je ziet dat het goed werkt eerst de plek te noemen waar je bent. En waarom je daar bent. Ook al weet iedereen dat.

Namens wie heet je welkom? Je kunt dat letterlijk noemen, of ervan uitgaan dat mensen het wel weten. Namens wie is belangrijker bij het dankwoord.

‘Onze vader’ geeft aan dat hier een kind van Jan aan het woord is.

Het herhalen van het woord ‘welkom’ geeft ritme en duidelijkheid.

Door de zinnen steeds net anders te beginnen (welkom hier, welkom onze, welkom aan, welkom ook aan) houd je het gevarieerd.

Je kunt bij het noemen van mensen even naar ze kijken.

voorbeeld 2: groepen benoemen

Welkom hier in uitvaartcentrum De Brug waar we voor de laatste keer samenkomen rondom Jan de Vries. Mijn naam is Sophie, ik ben de dochter van Jan.

Welkom aan mijn broers en zussen, aan de kinderen en kleinkinderen van Jan en Alet.

Welkom aan de families van onze vader Jan en onze moeder Alet: ooms en tantes, neven en nichten.

Ten slotte ook welkom aan vrienden, buren en collega’s van Jan, Alet, hun kinderen en kleinkinderen.


Je ziet dat het werkt als je de naam van de plek en de reden van samenkomst noemt.

Benoem de groepen in hun relatie tot de overledene: kinderen van, vrienden van, etc.

Je kunt bij het noemen van mensen even naar ze kijken, bijvoorbeeld naar een tante als je het over ooms en tantes hebt. Meestal zitten mensen bij elkaar in de buurt.

voorbeeld 3: combinatie van namen en groepen

Welkom hier in uitvaartcentrum De Brug waar we voor de laatste keer samenkomen rondom Jan de Vries. Mijn naam is Sophie, ik ben de dochter van Jan.

Welkom onze moeder, Alet, die meer dan 50 jaar met haar Jan getrouwd is geweest.

Welkom ook aan mijn broer en zus, de kinderen en schoonkinderen van Jan en Alet: Thomas en Aaltje, Cornelis en Arturo, mijn man Jeremy, en aan de kleinkinderen Jet en Janna, Tim, Ferre.

Ten slotte ook welkom aan familie, vrienden, buren en collega’s van Jan, Alet, hun kinderen en kleinkinderen.

Naast wat bij de andere voorbeelden staat, zie je dat het woord ‘rondom’ in de eerste zin een beeld van verbinding oproept.

Je zou ook kunnen spreken over samenkomen rondom de herinneringen aan Jan de Vries, of rondom het lichaam van Jan de Vries.

Voorbeeld 4: overleden partners of kinderen horen er ook bij

Een overleden partner of kind is nooit helemaal uit je gedachten. Zeker niet tijdens een uitvaart of crematie. Ze horen erbij en daarom noem je ze in je welkomstwoord.

Als je hun namen noemt doe je het zo:

Welkom aan Cor en Joke, aan Annelies – zo verbonden met Gerda.

Welkom aan Thomas en Aaltje, en bij jullie hoort natuurlijk ook Sammy.

Als je groepen aanduidt doe je het zo:

Welkom aan de kleinkinderen, en daarbij noem ik natuurlijk ook Sammy.

Welkom aan de kinderen van Jan en Alet, daarbij hoort Peter niet te ontbreken.

De overleden partner, kind, broer of zus noem je altijd bij haar of zijn naam.

Je benoemt de overledene vanuit de verbinding met partner, ouders, broers en zussen.

Voorbeeld 5: zorgen dat je niemand vergeet

Als je bang bent om mensen te vergeten, voeg je aan het einde van de rij personen en groepen die je welkom heet, een restcategorie toe.

En ten slotte heet ik alle anderen die op een andere manier met Jan, Alet, hun kinderen of kleinkinderen verbonden zijn van harte welkom.

Je benoemt ze in relatie tot de overledene en zijn of haar naaste familie.

Gevoelens benoemen

Hoe geef je aandacht aan gevoelens in je welkomstwoord?

Voorbeeld 1: door iets van je eigen gevoel te laten zien.
Voorbeeld 2: opsommen wat mensen zouden kunnen voelen.
Voorbeeld 3: een combinatie hiervan.

Tijdens een uitvaart liggen gevoelens meer aan de oppervlakte dan anders. Door ze in het welkom aandacht te geven, zorg je voor ontspanning.

voorbeeld 1: je eigen gevoel laten zien

Ik sta hier met een dubbel gevoel.

Natuurlijk vind ik ook het spannend hier voor jullie te staan en jullie welkom te heten.

Ik sta hier met een gevoel van opluchting en met een gevoel van verdriet. Opluchting omdat er aan de zware laatste maanden van Jan een einde is gekomen.

Verdriet omdat hij er nu niet is, omdat onze moeder haar maatje kwijt is en de kleinkinderen hun opa.

Je gevoel benoemen kan niet zonder iets van dat gevoel te laten zien. Laten zien dat het je raakt is dan ook helemaal niet erg: het hoort bij het moment.

Maar zorg dat je emoties tijdens het welkomstwoord niet de overhand krijgen. Je doet het openingswoord niet voor jezelf maar voor de andere aanwezigen.

Om een duidelijke en verbindende start te maken.

voorbeeld 2: opsomming van mogelijke gevoelens

Ik merk dat dit moment bij verschillende mensen verschillende gevoelens oproept.

Ander gemis dat bovenkomt.
Boosheid over de dood.
Rouw om wat nu niet meer kan.
Rouw om wat nooit heeft kunnen zijn.
Misschien voel je wel helemaal niets.
Voel je in ieder geval welkom, we zijn blij dat je er bent.

Een opsomming van gevoelens is veilig. Het is algemeen genoeg en toch voelen mensen zich erdoor gezien.

De laatste zin onderstreept dat.

voorbeeld 3: combinatie van eigen gevoel en mogelijke gevoelens

Ik sta hier met een dubbel gevoel van aan de ene kant verdriet en gemis, en aan de andere kant toch ook wel opluchting.

Opluchting omdat er aan de slopende ziekte van Jan een einde is gekomen. Verdriet en gemis omdat wij onze vader kwijt zijn, onze moeder haar maatje en onze kleinkinderen hun opa.

Er zijn vast ook andere gevoelens bij jullie hier aanwezig. Omdat je juist nu iemand anders heel erg mist. Boos bent over de dood. Rouw voelt om wat niet meer kan of wat er nooit is geweest. Misschien voel je wel heel weinig.

Voel je in ieder geval welkom, we zijn blij dat je er bent.

Door je gevoel te laten zien en het mogelijke gevoel van anderen te benoemen, geef je als het ware toestemming. ‘Je mag hier met je eigen emoties de afscheidsplechtigheid beleven.’

Extra: mensen die van afstand meekijken welkom heten

Kijken mensen de uitvaartplechtigheid live of later mee via een livestream of opname? Kijk dan in de camera en heet die mensen in het eerste deel als aparte groep welkom.

voorbeeld: welkom via de camera

We zijn blij dat er ook mensen via de opname deze afscheidsplechtigheid kunnen bijwonen. Een bijzonder woord van welkom voor jullie.

Het andere moment waarop je je op deze mensen richt is het dankwoord.

Stap 2 - Je vertelt wat er straks gaat gebeuren

Door in je welkomstwoord te vertellen wat er gaat gebeuren, geef je de aanwezigen houvast.

Je helpt mensen hun aandacht te richten als ze weten wat ze ongeveer kunnen verwachten.

Je kunt specifiek beschrijven wat komen gaat. (voorbeeld 1)
Of algemene bewoordingen gebruiken. (voorbeeld 2)
Kies anders voor een combinatie hiervan. (voorbeeld 3)

voorbeeld 1: specifieke beschrijving

In deze plechtigheid luisteren we naar muziek van onder andere Bach en The Shadows. Jan draaide deze CD’s grijs de afgelopen jaren.

Als sprekers horen we achtereenvolgens mijn broer Thomas, kleindochter Jet, broer Koos en vriend Gerard.

Na het spelen van Time to Say Goodbye door schoonzoon Arturo zullen we Jan naar zijn laatste rustplaats brengen.

voorbeeld 2: algemene bewoordingen

In deze afscheidsbijeenkomst zullen we luisteren naar muziek die Jan de afgelopen jaren veel draaide.

Een aantal familieleden en een vriend zullen spreken, en aan het einde zal Arturo voor ons pianospelen en zingen.

Dan vertrekken we naar de begraafplaats.

voorbeeld 3: combinatie van specifiek en algemeen

In deze afscheidsceremonie luisteren we naar muziek van onder andere Bach en The Shadows. Jan draaide deze CD’s grijs de afgelopen jaren.

Een aantal familieleden en een vriend van Jan zullen spreken.

Als afsluiting klinkt Time to Say Goodbye door Arturo, en daarna vertrekken we naar de begraafplaats.

Stap 3 - Je sluit af met wat je hoopt voor later

Door aan het einde van je openingswoord een wens toe te voegen, breng je verdieping aan.

Een uitvaartbijeenkomst is bedoeld voor de nabestaanden.

De herinnering aan een goede respectvolle ceremonie geeft later steun en troost.

Door dat doel in je beginwoord aan te geven, voeg je iets van die beleving al aan de plechtigheid toe.

voorbeeld: hoop, wens, verwachting

Ik hoop dat het komende half uur ons goed zal doen.

of je zegt:

Ik verwacht dat we straks kunnen terugkijken op een waardige bijeenkomst.

of je zegt:

Mijn wens is dat wij en jullie steun zullen putten uit wat gezegd en gespeeld zal worden.

of je zegt:

Hopelijk biedt deze bijeenkomst ons een mooie herinnering om later op terug te kijken.

Door de intentie van de uitvaartbijeenkomst of crematieplechtigheid in je welkomsttoespraakje te noemen, geef je wat er gaat gebeuren een diepere betekenis:

‘Hier doen we het voor.’

[download schema]
invullen en klaar

Zeker weten dat het goed is? Ik lees met je mee en geef persoonlijke tips.

[feedback ontvangen]

2. Veelgestelde vragen over het welkomstwoord

1. Wanneer klinkt het welkom bij een crematie of uitvaart?

Het welkomstwoord is onderdeel van de ceremonie. Je spreekt het dus uit wanneer de bijeenkomst begonnen is, als iedereen zit en het eerste muziekstuk is afgelopen.

Dat de uitvaartbegeleider soms voor het begin van de ceremonie ook al mededelingen doet en mensen verwelkomt, maakt niet uit. De plechtigheid staat daar los van.

2. Hoe lang moet een welkomstwoord zijn?

Het begin van de afscheidsbijeenkomst is heel belangrijk. Je zorgt voor verbinding, rust en aandacht. Neem daarom de tijd.

De combinatie van bovenstaande voorbeelden duurt als je kalm en duidelijk spreekt 2 à 3 minuten.

3. Wie moet je allemaal noemen in het welkomstwoord?

Je kunt de namen en groepen kiezen die op de rouwkaart staan. Daarnaast zul je ongeveer weten wie er een uitnodiging hebben gehad.

Overleg met de/je familie wie ze expliciet genoemd willen hebben.

4. En hoe zit het met de overleden partners of kinderen van familie?

Als je overleden partners of kinderen van naaste familieleden in je welkom noemt, sein die familieleden dan van tevoren even in. Ze zullen je dankbaar zijn dat je de naam van hun overleden partner of kind niet overslaat. En als ze het niet willen, laat je de naam weg.

5. Wie heet de mensen welkom bij de afscheidsceremonie?

Dat maakt echt niet uit. Misschien ben je partner of kind, of kleinkind - je kunt gewoon je eigen familieleden welkom heten al hebben jullie elkaar net nog gezien.

Misschien ben je een vriend van de overledene of de familie: fijn als je een rol mag vervullen.

Je kunt het welkom ook uitbesteden. Aan de uitvaartbegeleider bijvoorbeeld. Of aan de ritueelbegeleider, pastoor of dominee die je hebt gevraagd om je te helpen.

6. Zijn er nog alternatieven voor het welkom?

Natuurlijk zijn er alternatieven! Niet ter vervanging, maar als aanvulling op het welkom.

Je kunt je welkomstwoord bijvoorbeeld vooraf laten gaan door een gedicht. Of door een korte toepasselijke herinnering.

Rondom het welkomstwoord kun je een ritueel uitvoeren, zoals het aansteken van kaarsen of het leggen van bloemen op de kist.

Voor wie niet wil spreken, maar toch iets wil doen, is een ritueel een prachtig alternatief. Als aanvulling op het gesproken welkom.

7. Hoe zit het met respect voor de overledene?

Respect voor de overledene betekent zoveel mogelijk rekening houden met zijn of haar wensen, en met wat bij hem of haar zou hebben gepast.

Maar het is altijd gekoppeld aan respect voor de nabestaanden.

Een afscheidsplechtigheid is van de overledene, maar voor de nabestaanden.

Als er wensen van de overledene liggen kan het goed voelen om die te volgen. Als de nabestaanden ook wensen hebben, kun je die eraan toevoegen.

Het past soms om letterlijk de ceremonie te volgen die klaarligt. Soms doe je het liever ‘in de geest’ van de overledene.

Wilde de overledene iets op zijn of haar uitvaart wat kwetsend is voor de nabestaanden, dan sla je dat over.

Brieven waarin nabestaanden een trap na krijgen worden bijvoorbeeld niet voorgelezen.

Als de nabestaanden iets willen wat niet bij de persoon van de overledene zou hebben gepast, kun je dat beter niet doen.

Bij de uitvaart van een jongen die altijd genoot van Piratenmuziek, laat je in principe geen Bach horen.